World 3.0 Foundation · Informacje uzupełniające do petycji 1360/2026 · Sierpień 2026
Siedemnaście lat odroczenia:
Przegląd EU ETS z lipca 2026 r. a lotnictwo prywatne
W dniu 26 sierpnia 2026 r. World 3.0 Foundation przedłożyła Komisji Petycji Parlamentu Europejskiego informacje uzupełniające do petycji nr 1360/2026. W oparciu o wniosek Komisji COM(2026) 616 final z dnia 17 lipca 2026 r., procedurę 2026/0212 (COD) oraz dokument Rady 12073/26 ADD 1 z dnia 20 lipca 2026 r.
✓ Uzupełnienie złożone — 26 sierpnia 2026 r.Co i dlaczego przedłożyliśmy
Petycja 1360/2026 — Sprawiedliwość klimatyczna w lotnictwie: likwidacja luk podatkowych dla prywatnych odrzutowców — została złożona 22 maja 2026 r. i zarejestrowana przez Parlament Europejski 17 czerwca 2026 r. Obecnie oczekuje na decyzję Komisji Petycji w sprawie dopuszczalności.
Siedem tygodni po rejestracji podstawy prawne uległy zmianie. W dniu 17 lipca 2026 r. Komisja przedstawiła wniosek COM(2026) 616, który odnosi się do klauzuli przeglądowej w art. 28b dyrektywy 2003/87/WE — klauzuli, która miała zostać zrealizowana do 1 lipca 2026 r. i rozstrzygnąć, czy loty pozaeuropejskie zostaną objęte EU ETS. Nie opublikowano odrębnego dokumentu przeglądowego. Klauzula została ujęta w pakiecie zatytułowanym wspieranie konkurencyjności i efektywnej kosztowo dekarbonizacji, w którym lotnictwo stanowi jeden z ponad tuzina wątków, obok unieszkodliwiania odpadów komunalnych, wychwytywania i wykorzystywania dwutlenku węgla, rezerwy stabilności rynkowej oraz nowego Banku Dekarbonizacji Przemysłu.
Przegląd nie został zatem ani pominięty, ani opóźniony. Wtopiono go w pakiet dotyczący konkurencyjności. Nasze zgłoszenie wskazuje trzy punkty we wniosku, które bezpośrednio wiążą się z przedmiotem petycji, i zwraca się do Komisji o uwzględnienie ich przed sporządzeniem podsumowania i zaleceń.
Chronologia: Obowiązek od 2012 roku, termin wyznaczony na 2029 rok
Loty z EOG do państw trzecich miały zostać objęte EU ETS od 1 stycznia 2012 r. na mocy dyrektywy 2008/101/WE. Nigdy nie zostały objęte nim w pełni.
| Data | Co się stało |
|---|---|
| 2003 | Dyrektywa 2003/87/WE ustanawia EU ETS. Lotnictwo nie jest objęte. |
| 2008 | Dyrektywa 2008/101/WE włącza lotnictwo od 1 stycznia 2012 r. — wszystkie loty przylatujące do EOG i wylatujące z niego. |
| 2012 | Pierwszy rok stosowania. Sprzeciw państw trzecich w ICAO. |
| 2013 | Decyzyjny akt 377/2013/UE („zatrzymanie zegara”) zawiesza obowiązki w odniesieniu do lotów pozaeuropejskich. |
| 2014 | Rozporządzenie (UE) 421/2014 ogranicza zakres do lotów wewnątrzeuropejskich do końca 2016 r. |
| 2017 | Rozporządzenie (UE) 2017/2392 przedłuża to ograniczenie do końca 2023 r. |
| 2023 | Dyrektywa (UE) 2023/958: wdrożenie CORSIA, utrzymanie zakresu wewnątrzeuropejskiego, wyznaczenie klauzuli przeglądowej z art. 28b na 1 lipca 2026 r. Progi wyłączenia bez zmian. |
| 2025 | Rozporządzenie delegowane (UE) 2025/927: zasady monitorowania, raportowania i weryfikacji w ramach CORSIA, z wyłączeniem lotów wewnątrzeuropejskich oraz tras do Szwajcarii i Zjednoczonego Królestwa. |
| 19 mar 2026 | Konkluzje Rady wzywają Komisję do przedstawienia przeglądu EU ETS najpóźniej do lipca 2026 r. w celu ograniczenia zmienności cen uprawnień do emisji i złagodzenia jej wpływu na ceny energii elektrycznej. |
| 23 kwi 2026 | Mapa drogowa „Jedna Europa, jeden rynek”: pierwszy kwartał 2027 r. jako cel osiągnięcia porozumienia. |
| 22 maj 2026 | World 3.0 Foundation składa petycję 1360/2026 do Parlamentu Europejskiego. |
| 17 cze 2026 | Pytanie pisemne E-002500/2026 w Parlamencie Europejskim: co stanie się z zakresem systemu po wygaśnięciu ograniczenia pod koniec 2026 r. |
| 17 lip 2026 | COM(2026) 616: rozszerzenie zakresu od 2029 r. z progiem wyłączenia wynoszącym 10 000 ton. |
| 26 sie 2026 | World 3.0 Foundation przedkłada informacje uzupełniające do petycji 1360/2026. |
| 31 gru 2026 | Wygaśnięcie ograniczenia zakresu do lotów w granicach EOG oraz do Szwajcarii i Zjednoczonego Królestwa, obowiązującego na mocy dyrektywy (UE) 2023/958. |
| 31 gru 2028 | Termin transpozycji proponowanej dyrektywy do prawa krajowego. |
| 1 sty 2029 | Stosowanie przepisów krajowych. |
Siedemnaście lat upłynie między datą, w której obowiązek miał wejść w życie, a datą proponowaną obecnie. W tym okresie zakres był zawieszany, ograniczany i rozszerzany czterokrotnie — za każdym razem za pomocą instrumentu prawnego o charakterze przejściowym i za każdym razem z nowym terminem.
Wiersz dotyczący 31 grudnia 2026 r. zasługuje na podkreślenie, ponieważ wyjaśnia, dlaczego wniosek pojawił się w lipcu. Ograniczenie zakresu do lotów wewnątrzeuropejskich ma charakter tymczasowy i wygasa z końcem 2026 r.; motyw 10 wniosku potwierdza, że do tej daty zakres obejmuje wyłącznie loty w granicach EOG oraz loty wylatujące do Szwajcarii i Zjednoczonego Królestwa. Wniosek nie jest zatem reakcją na klauzulę przeglądową, którą można było odłożyć w czasie. Jest reakcją na zbliżający się termin.
Domyślny wynik jest szerszy, a nie węższy
Ma to większe znaczenie, niż się na pierwszy rzut oka wydaje, ze względu na kierunek, w którym podąża architektura systemu. Ograniczenie zakresu zostało sformułowane jako tymczasowe odstępstwo, a nie jako zasada stała. Bezczynność legislacyjna nie zamraża zatem status quo. Jeśli odstępstwo wygaśnie z końcem 2026 r. i nic go nie zastąpi, szerszy zakres zawarty w załączniku I — loty do i z lotnisk w państwach trzecich — odżyje z mocy prawa od 1 stycznia 2027 r., bez jakichkolwiek zastrzeżeń zawartych w lipcowym wniosku z 2026 r.
Na tle tego punktu odniesienia COM(2026) 616 nie jest krokiem naprzód względem stanu zerowego. Jest zwężeniem. Zgodnie z automatycznym powrotem do poprzednich zasad loty pozaeuropejskie objęte byłyby zakresem z uwzględnieniem istniejącego progu de minimis wynoszącego 1 000 ton. Zgodnie z wnioskiem są objęte zakresem od 2029 r. z progiem de minimis wynoszącym 10 000 ton. W przypadku prywatnego operatora emitującego około 810 ton rocznie różnica między tymi dwoma wielkościami to różnica między progiem, który przynajmniej część intensywnych użytkowników mogłaby przekroczyć, a progiem, którego nie przekroczy żaden z nich.
Ten schemat jest już w pełni widoczny. Odstępstwo było wcześniej przedłużane dwukrotnie: w 2014 r. i w 2017 r. To, co proponuje się po raz trzeci, to nie kontynuacja wyłączenia, lecz zastąpienie zbliżającego się automatycznego przedłużenia nowym, węższym wyłączeniem, odroczonym o kolejne dwa lata i opatrzone własnym nowym wyłączeniem.
Opóźnienie legislacyjne nie jest neutralnym stanem rzeczy — ma swoją cenę i ma beneficjentów. — Petycja 1360/2026, World 3.0, organizacja non-profit
Co zmienia wniosek — a co pozostawia bez zmian
Jedno realne ulepszenie: zniesienie statusu komercyjnego
Punkty (j) oraz (k) dotyczące wyłączeń w sektorze lotnictwa w załączniku I zostały zastąpione. Wyłączenie obejmuje teraz operatorów o łącznej rocznej emisji poniżej 1000 ton, bez rozróżnienia między operatorami komercyjnymi a niekomercyjnymi, oraz z usunięciem alternatywnego kryterium liczby lotów.
Do tej pory obowiązywały trzy równoległe progi: 1000 ton dla operatorów niekomercyjnych, 10 000 ton dla operatorów komercyjnych oraz mniej niż 243 loty w trzech kolejnych okresach czteromiesięcznych. Wniosek ogranicza to do jednego progu.
Skutek dotyczy w szczególności jednego segmentu. Operatorzy czarterowi posiadający certyfikat przewoźnika lotniczego, formalnie komercyjni, tracą próg 10 000 ton i zostają objęci limitem 1000 ton. W ramach europejskiego lotnictwa biznesowego loty czarterowe stanowią około 28% odlotów. Jest to jedyne rzeczywiste zaostrzenie przepisów dla sektora zawarte we wniosku.
Próg 1000 ton pozostaje w mocy — po raz trzeci
Próg mający zastosowanie do operatorów prywatnych pozostaje bez zmian. Przy emisji od 2 do 4 ton CO₂ na godzinę lotu, nadal potrzeba około 250–500 godzin lotu rocznie, aby znaleźć się w systemie.
Komisja opisała tę lukę w 2021 r.
Ocena skutków SWD(2021) 603, towarzysząca wnioskowi, który stał się Dyrektywą (UE) 2023/958, wymienia wyłączenie dla statków powietrznych o masie poniżej 5700 kg, próg 1000 ton dla operatorów niekomercyjnych oraz próg 10 000 ton dla operatorów komercyjnych — i wyraźnie stwierdza, że w rezultacie większość lotnictwa biznesowego jest de facto wyłączona z obowiązku raportowania lub umarzania uprawnień.
Komisja opisała ten skutek w swoim własnym dokumencie w 2021 r. Reforma przyjęta w 2023 r. pozostawiła progi bez zmian. Wniosek z lipca 2026 r. ponownie pozostawia próg dla operatorów prywatnych oraz wyłączenie ze względu na masę bez zmian.
Klauzula zachowana dla polityków
Zredagowany ponownie punkt (j) zachowuje klauzulę obowiązującą od nowelizacji z 2009 r.: z wyłączenia de minimis nie można korzystać w przypadku lotów wykonywanych wyłącznie w celu przewozu, w ramach oficjalnej misji, panujących monarchów i członków ich najbliższej rodziny, głów państw, szefów rządów oraz ministrów rządu państwa członkowskiego. Nie jest to nowa zasada. Istotny jest sam wybór: redagując ponownie ten punkt, Komisja zachowała klauzulę zamykającą tę drogę dla swoich własnych przedstawicieli, pozostawiając jednocześnie wyłączenie ze względu na masę dla lekkich odrzutowców bez zmian.
Status do 2026 r. a działania objęte wnioskiem
| Element | Status do 31 grudnia 2026 r. | Na mocy COM(2026) 616 |
|---|---|---|
| De minimis — operatorzy niekomercyjni | 1000 t CO₂/rok, bez zmian od 2013 r. | Utrzymano 1000 t; zniesiono rozróżnienie na operatorów komercyjnych i niekomercyjnych |
| De minimis — operatorzy komercyjni | 10 000 t CO₂/rok lub mniej niż 243 loty w trzech kolejnych okresach czteromiesięcznych | Obniżono do 1000 t; usunięto kryterium liczby lotów |
| Wyłączenie ze względu na masę | Całkowite wyłączenie dla MTOW poniżej 5700 kg, niezależnie od poziomu emisji | Nie znajduje się wśród zmienianych przepisów — pozostaje w mocy bez zmian po 2029 r. |
| Loty pozaeuropejskie (odloty) | Poza zakresem; ograniczenie wygasa 31 grudnia 2026 r. | Częściowe rozszerzenie od 1 stycznia 2029 r., z wyłączeniem operatorów latających między dwoma różnymi państwami o rocznej emisji poniżej 10 000 t |
| Definicja „lotu biznesowego” | Brak takiej kategorii w dyrektywie | Wykaz statków powietrznych uznawanych za biznesowe, przyjmowany w drodze aktu wykonawczego zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 182/2011 (motyw 15) |
| Rezerwowane uprawnienia dla lotów biznesowych | Nie dotyczy | Dostępne tylko dla statków powietrznych wykorzystujących napęd elektryczny lub wodorowy (motyw 15) |
| Publiczne raportowanie emisji poniżej progu | Brak | Nie zaproponowano żadnych zmian |
| Opodatkowanie paliw na podstawie dyrektywy w sprawie opodatkowania energii | Obowiązek od 2003 r.; krajowe odstępstwa niewyegzekwowane | Poza zakresem tego wniosku |
Trzy kwestie poruszone przed komisją
Przedłożenie nie zawiera nowych wniosków i nie rozszerza zakresu petycji. Wskazuje trzy cechy wniosku, które zadecydują o tym, czy środek ten będzie miał jakikolwiek wpływ na lotnictwo prywatne.
Kwestie przedłożone PETI — 26 sierpnia 2026 r.-
Wyłączenie 10 000 ton wewnątrz rozszerzonego zakresu
Załącznik I zostaje uzupełniony o zdanie włączające do zakresu, od 1 stycznia 2029 r., loty odlatujące z lotnisk znajdujących się na terytorium państwa członkowskiego — z wyjątkiem operatorów latających między dwoma różnymi państwami o łącznej rocznej emisji poniżej 10 000 ton. Nowo objęty zakres zawiera zatem próg dziesięciokrotnie wyższy niż w przypadku lotów wewnątrz EOG. Przeciętny prywatny odrzutowiec emituje około 810 ton rocznie. Operatorzy prywatni byliby wyłączeni z tego samego rozszerzenia, które ma objąć loty długodystansowe ceną emisji dwutlenku węgla — czyli właśnie z tych tras, które w petycji wskazano jako niepodlegające żadnemu instrumentowi cenowemu. Uzasadnienie wniosku argumentuje wyłączenie chęcią ograniczenia obciążeń administracyjnych: to samo uzasadnienie, które doprowadziło do ustalenia progu 1000 ton w 2013 r.
-
Wyłączenie 5700 kg w ogóle nie jest poruszone
Całkowite wyłączenie dla statków powietrznych o maksymalnej masie startowej poniżej 5700 kg ma zastosowanie niezależnie od poziomu emisji, częstotliwości lotów czy tożsamości operatora i nigdy nie było przedmiotem przeglądu legislacyjnego. Wniosek zmienia jedynie punkty (j) oraz (k) wiersza dotyczącego lotnictwa w załączniku I; wyłączenie ze względu na masę nie znajduje się wśród zmienianych przepisów. W kwietniu 2026 r. Agencja Unii Europejskiej ds. Bezpieczeństwa Lotniczego potwierdziła World 3.0, organizacji non-profit, że Rozporządzenie (UE) nr 965/2012 nie stanowi przeszkody technicznej dla regulacji prywatnych lotów krótkodystansowych oraz że regulacja emisji leży w kompetencjach Komisji Europejskiej. Rejestry EASA posiadają kompletne dane dotyczące maksymalnej masy startowej. Argument o trudnościach administracyjnych podlega weryfikacji — i jej nie wytrzymuje.
-
Definicja lotu biznesowego pozostawiona aktowi wykonawczemu
Wniosek nie zawiera merytorycznej definicji lotu biznesowego. Motyw 15 przewiduje przyznanie Komisji uprawnień wykonawczych, zgodnie z Rozporządzeniem (UE) nr 182/2011, do przyjęcia wykazu statków powietrznych uznawanych za biznesowe. Materialny zakres przepisów dotyczących lotów biznesowych zostałby zatem ustalony w drodze aktu przyjętego poza zwykłą procedurą ustawodawczą — a tym samym poza kontrolą, jaką Parlament Europejski sprawuje w toku prac nad wnioskiem. Sposób sporządzenia tego wykazu zadecyduje o rzeczywistym zakresie regulacji.
Co następuje w dalszej kolejności
Wniosek podlega zwykłej procedurze ustawodawczej. Parlament Europejski i Rada mogą wnieść do niego poprawki; docelowy termin osiągnięcia porozumienia to pierwszy kwartał 2027 r. Wysokość progów, kształt wyłączeń i zakres geograficzny rozszerzenia będą zatem przedmiotem negocjacji przez najbliższe półtora roku. To okno czasowe, w którym rozstrzygnie się, czy próg 10 000 ton pozostanie w tekście.
W petycji zawarto zwrócenie się do Komisji Petycji o uwzględnienie tych ustaleń przy sporządzaniu podsumowania i zaleceń oraz o rozważenie przekazania sprawy do wiadomości Komisji Ochrony Środowiska Naturalnego, Zdrowia Publicznego i Bezpieczeństwa Żywności — komisji, która tradycyjnie zajmuje się sprawami związanymi z unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji. Dossier procedury 2026/0212 (COD) na tym etapie nie wskazuje sprawozdawcy.
Wniosek utrzymuje unijną implementację mechanizmu CORSIA: odliczanie kosztu jednostek CORSIA od obowiązku umarzania uprawnień oraz anulowanie jednostek CORSIA przedłużone do 2035 r.
W tym sektorze prawo Unije jest kompletne na papierze i nieskuteczne w praktyce. Wniosek z dnia 17 lipca 2026 r. tego nie zmienia — wskazuje, w którym miejscu tekstu znajduje się wyłączenie, oraz wymienia kolejny termin. — World 3.0 Foundation, informacje uzupełniające do Petition 1360/2026
Stanowisko metodologiczne
W kwestii zakresu geograficznego. W uzasadnieniu zadeklarowano objęcie lotów wylatujących do bezpośredniego sąsiedztwa Unii, zgodnie z zakresem rozporządzenia ReFuelEU Aviation, a motyw 12 stanowi, że zakres opodatkowania węglem jest rozszerzany jedynie częściowo od stycznia 2029 r. Konkretne ograniczenie geograficzne — opisane w analizach branżowych jako promień 5 000 km — nie pojawia się ani w motywach od 1 do 16, ani w załączniku I; powinno znajdować się w art. 28a ust. 1, którego brzmienia nie zweryfikowaliśmy. Traktujemy je jako zadeklarowany zamiar Komisji, a nie jako ustalony przepis.
W kwestii sytuacji od dnia 1 stycznia 2027 r. Wygaśnięcie ograniczenia zakresu z końcem 2026 r. potwierdza motyw 10 wniosku. Naszym zdaniem szerszy zakres załącznika I odradza się automatycznie w przypadku braku aktu prawnego go zastępującego, co wynika ze struktury derogacji, popartej jej sformułowaniem jako środka tymczasowego oraz faktem, że dwukrotnie wymagała ona aktywnego przedłużenia. Jest to analiza prawna, a nie cytowany przepis, i nie widzieliśmy oświadczenia Komisji w sprawie sytuacji przejściowej, gdyby procedura 2026/0212 (COD) nie zakończyła się przed tą datą.
World 3.0 Foundation nie zarzuca korupcji ani bezprawnego działania żadnej ze stron. Petycja i niniejsze zgłoszenie wskazują na systemową asymetrię wpływu legislacyjnego, której skutki są mierzalne: kluczowe parametry zwolnienia — próg 1 000 t CO₂ i wyłączenie wagowe 5 700 kg — nie zostały uzasadnione żadną niezależną analizą klimatyczną dostępną w aktach legislacyjnych.
Metodologia World 3.0 zakłada, że regulacje ukształtowane przy dominującym udziale jednej strony interesu, bez zrównoważonego wkładu niezależnych ekspertów ds. klimatu, opierają się na wadliwych fundamentach i nie mogą służyć jako wiarygodny punkt odniesienia do oceny dobra wspólnego. Rzetelna ocena rzeczywistego wpływu wymagałaby pełnej przejrzystości w zakresie powiązań finansowych i osobistych ekspertów zaangażowanych w projektowanie tych przepisów.
Źródła
Komisja Europejska, Wniosek – Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady zmieniająca dyrektywę 2003/87/WE oraz decyzję (UE) 2015/1814 w zakresie wspierania konkurencyjności i opłacalnej dekarbonizacji, COM(2026) 616 final, Bruksela, 17 lipca 2026 r., procedura 2026/0212 (COD).
Rada Unii Europejskiej, dokument 12073/26 ADD 1, Bruksela, 20 lipca 2026 r. — COM(2026) 616 final, Załączniki 1 do 2.
Komisja Europejska, ocena skutków regulacji SWD(2021) 603, towarzysząca wnioskowi zmieniającemu dyrektywę 2003/87/WE w odniesieniu do wkładu lotnictwa.
Parlament Europejski, potwierdzenie rejestracji petycji nr 1360/2026, nr ref. D 501873, 17 czerwca 2026 r.
Parlament Europejski, pytanie pisemne E-002500/2026, 17 czerwca 2026 r., w sprawie wygaśnięcia ograniczenia zakresu z końcem 2026 r.
Dyrektywa 2003/87/WE, załącznik I, wiersz „Lotnictwo”; dyrektywa 2008/101/WE; dyrektywa 2009/29/WE; dyrektywa (UE) 2023/958; rozporządzenie delegowane (UE) 2025/927.
International Council on Clean Transportation, Air and greenhouse gas pollution from private jets, 2023, czerwiec 2025 r.